Metan zyňyndylaryny azaltmak, Derweze kraterini söndürmek meseleleri Parižde maýa goýum forumynyň çäklerinde maslahatlaşylar

20:37 19.04.2024 745

https://www.oilgas.gov.tm/storage/posts/10568/original-166221e7442433.jpg

Uglewodorod känlerini işläp taýýarlamakda metan zyňyndylaryny we ugurdaş gazy azaltmagyň netijeli çözgütler Türkmenistanyň nebitgaz toplumyna maýa goýumlaryny çekmek boýunça 24-25-nji aprelde Parižde geçiriljek Forumda (TEIF 2024) ara alnyp maslahatlaşylar.

TEIF 2024-de “Uglewodorodlar çykarylanda metan we kömürturşy gazynyň zyňyndylaryny azaltmak...” temasy boýunça panelleýin diskussiýanyň çäklerinde Türkmenistanyň we BMG-niň öňdebaryjy bilermenleri, OPEK-niň, HEA-nyň we halkara kompaniýalarynyň wekilleri öz garaýyşlaryny beýan ederler.

Bu möhüm ekologiýa meselesi boýunça türkmen alymlarynyň tejribesi, ylmy barlaglary we ony çözmek boýunça amaly işleri barada “Türkmengaz” DK-nyň Tebigy gazyň ylmy barlag institutynyň direktory B.Pirniýazow we laboratoriýanyň müdiri I.Lurýewa tarapyndan taýýarlanylan “Turkmen Energy” çärýekleýin täzelikler daýjestinde berlen makalada gürrüň berilýär.

“Bilermenleriň pikirine görä, Türkmenistan ýurduň çäginde metan zyňyndylaryny takmynan 75% azaltmaga, özi hem ýarysyna çenlisini çykdajysy azaltmaga mümkinçiligi bar. Hemra barlaglary hem zyýanly zyňyndylaryň çeşmelerini görkezdi. Bu bolsa olara garşy göreşmegiň usulyny kesgitlemäge mümkinçilik berýär. Munuň özi ýurduň durnukly energetika bilen bagly bolan durnukly ösüşiň 7-nji maksadyny, şol sanda Howanyň üýtgemegi hakynda Pariž ylalaşygynda kesgitlenen wezipeleri ýerine ýetirmegiň çäklerinde durmuşa geçirmäge mümkinçilik berýär” diýlip makalada bellenilýär.

“Metan zyňyndylary boýunça halkara obserwatoriýa bilen bilelikde taslama boýunça iş alnyp barylýar, bug gazlarynyň bu görnüşiniň atmosfera zyňylmagynyň möçberini azaltmak boýunça ylmy barlaglary geçirmek meýilleşdirilýär. 24-25-nji aprelde Türkmenistanyň nebitgaz toplumyna maýa goýumlaryny çekmek boýunça forumyň çäklerinde nebitgaz toplumynyň işgärleriniň wekiliýetiniň Parižde Metan zyňyndylary boýunça halkara obserwatoriýanyň ştab kwartirasyna sapary netijeli bilelikdäki işiň aýdyň tassyknamasy bolup durýar. Bularyň ählisi Türkmenistanda Pariž ylalaşygynda gelip çykýan wezipeleri öz wagtynda ýerine ýetirmek üçin wajypdyr” diýlip neşirde bellenilýär.

Bu makalada Türkmenistanda “Garagum ýalkymy” ady bilen meşhur bolan Derwezede belli kraterde metan ýanmasyny söndürmek boýunça wezipäni çözmek boýunça Tebigy gazyň ylmy barlag institutynyň alymlary tarapyndan işlenilip düzülen usul barada jikme-jik gürrüň berilýär. Ýangyç-energetika toplumynyň ýolbaşçylygyna bu meseläni çözmek üçin alymlary, zerur bolanda bolsa daşary ýurtly hünärmenleri çekmek tabşyryldy.

“Türkmengaz” DK-nyň Tebigy gaz ylmy barlag institutynyň hünärmenleri tarapyndan Zäkli-Derweze känler toparynyň plastlarynyň geologiki gurluşy öwrenildi. 200 metrden 950 metre çenli çuňlukda ýatan ýuka az kuwwatly plastlaryň uly mukdarynyň barlygy ýüze çykaryldy. Olar suwly we dykyz plastlar bilen gatlanan. Şeýle hem plastlar bilen çökündileriň özara gatnaşyk edýändigi ýüze çykaryldy” diýlip makalada aýdylýar.

“Biz tarapyndan hödürlenen teklibe görä, kesikde bar bolan öndürijilikli plastlaryň ählisini açjak guýy gazylmaly. Ol kratere gaz akymyny azaldar we metan zyňyndylaryny çäklendirer. Elbetde, plastlaryň arasyndaky dolandyryp bolmaýan gaz akymlaryny birbada bes etmek mümkin däl. Emma guýudan gaz çykarmak, birinjiden, süzgüç akymlaryny dolandyrmaga mümkinçilik berer. Bu bolsa wagtyň geçmegi bilen gaz akymynyň ählisini guýa ugrukdyrmaga ýardam eder. Ikinjiden, ýakylman, çykarylan gazy ulanyp bolar. Täze guýudan gazyň tizleşdirilip alynmagy filtrasiýa akymlaryny dolandyrmaga we gazyň atmosfera dolandyryp bolmaýan zyňyndylaryny azaltmaga mümkinçilik berer” diýip, awtorlar belleýär.

“Çäreleriň biri hökmünde şeýle hem ýanyp duran kratere golaý ýerleşen gözegçilik guýularyny ulanyş gaznasyna geçirmek teklip edilýär. Onuň kömegi bilen ýokarky öndürijilikli plastlardan gazyň işjeň alynmagyny amala aşyryp bolar.

Teklip edilýän çäreleriň netijeliligini Capterio kompaniýasynyň hemra suratlarynyň maglumatlary tassyklaýar. Olar 2023-nji ýylyň sentýabryndan 2024-nji ýylyň fewraly aralygynda ýanmagyň möçberiniň düýpli peselendigini görkezýär (iki esseden gowrak). Bu döwürde ýakyn ýerleşen guýulardan tizleşdirilen gaz almaklyk amala aşyryldy” diýlip, neşirde bellenilýär.

“Gaz känleriniň işlenip taýýarlanylmagynyň öz içine wezipeleriň giň toplumyny alýandygy mälimdir. Bu iş ulanylýan tehnologiýalaryň we strategiýalaryň yzygiderli kämilleşdirilip durulmagyny, ýörite detallaýyn we barlaghana tejribeleriniň geçirilmegini, ekologiýa we ykdysady nukdaýnazardan düýpli öwrenmekligi, innowasiýalary we maýa goýumlaryny talap edýär. Munuň özi bug gazlarynyň zyňyndylarynyň nol derejesine ýetmek we daşky gurşawy goramakda ekologiýa deňagramlylygyny saklamakda möhüm ädimleriň biri” diýlip makalada bellenilýär.

Başga makalalar
162d10d609a254.jpeg
Özbegistan Türkmenistandan elektrik energiýasyny, gaz we nebit önümlerini almaga gyzyklanma bildirýär

14-15-nji iýulda Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow iki günlük döwlet sapary bilen Özbegistan Respublikasyna bardy diýip, Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi belleýär. Penşenbe güni iki ýurduň Hökümet wekilleriniň gatnaşmagynda ikiçäk görnüşde we giňişleýin düzümde ýokary derejedäki gepleşikler geçirildi.


1655c5808971a4.jpg
Malaýziýanyň täze ilçisi bilen ileri tutulýan ugurlar boýunça hyzmatdaşlygyň geljegi maslahatlaşyldy

Türkmenistanyň Daşary işler ministri Raşid Meredowyň Malaýziýanyň Türkmenistandaky täze bellenen Ilçisi Mohd Suhaimi Bin Ahmad Tajuddin bilen geçiren duşuşygynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy diýip, ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň saýty habar berýär.


162d1457857f40.jpeg
Aşgabatda ulag boýunça halkara maslahat 170-den gowrak daşary ýurt kompaniýalarynyň wekillerini jemlär

Geljek duşenbe güni Aşgabatda sebit we sebitara gatnaşyklary berktimäge we ösdürmäge gönükdirilen ulag we üstaşyr geçelgeleri dikeltmeklige bagyşlanan Halkara maslahat geçiriler. “Halkara ulag-üstaşyr geçelgeleri: Baglanyşyklylyk we ösüş” atly halkara maslahatyna gatnaşjak delegatlaryň 400-den gowragy hasaba alyndy.


1610d3994e9be2.jpeg
Merkezi Aziýa döwletleriniň Prezidentleri energetika, ulag we beýleki ugurlarda hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegi ylalaşdylar

6-njy awgustda «Awaza» Milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň Konsultatiw duşuşygynda energetika we ulag ulgamlarynda hyzmatdaşlyk üçin amatly şertleri döretmek meselesine aýratyn üns berildi. Bu barada Türkmenistanyň daşary syýasat edarasynyň saýty habar berýär.


16110d376cb9e3.png
Birža söwdalarynda 109 mln 678 müň dollarlyk türkmen önümleri eksport edildi

Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda geçen hepdede daşary ýurt puluna geçirilen söwdalaryň möçberi 109 million 678 müň ABŞ dollaryndan gowrak boldy. Bu barada Türkmenistanyň resmi metbugaty duşenbe güni habar berdi.