Energiýanyň täze görnüşleri we ony almagyň usuly
09:10 26.08.2025 1730
Soňky ýyllarda dünýäde pes uglerodly energiýa we wodorod ýangyjyna geçmek bilen bagly işleriň güýçlenmegi netijesinde, geljekde energiýa serişdelerine bolan islegiň gurluşynyň üýtgemegine getirer diýlip garaşylýar.
Häzirki zaman energetikasynyň 90 göterime golaýy tebigy gazylyp alynýan peýdaly magdanlaryň (nebitiň, gazyň, kömrüň) esasyndaky himiki ýangyçlary ulanmaklyga esaslanýar. Energiýanyň bu çeşmeleriniň gorlary çäkli we olar gün-günden kemelýär. Şonuň üçin adamzadyň öňünde energiýa serişdelerini tygşytly peýdalanmak, gazylyp alynýan ýangyçlary gazyp almaklygyň hem-de gaýtadan işlemekligiň ýokary netijeli usullaryny ulanmak, şeýle-de energiýanyň täze çeşmelerini gözlemek we onuň esasynda sintetiki ýangyçlary almak meselesi dur.
Energetiki we ekologik meseleleri çözmek üçin indiki usullary ulanmak mümkin: olardan energiýany tygşytlaýjy tehnologiýalary giňden peýdalanmak; energiýanyň gaýtadan dikelýän görnüşlerine geçmek; ikilenç energiýa göterijilerini (wodorody) ulanmaklyga esaslanan döwrebap tehnologiýalara geçmek we şuňa meňzeşler.
Ikilenç energiýa serişdesi (ýangyç) hökmünde wodoroda nazary we tejribelik taýdan gyzyklanmanyň döremeginiň sebäpleri: doly ekologik arassalyk; tükeniksiz çig mal gorlary; ýokary energiýa sygymlylyk — 142 MJ/kg (şol bir birlikde beýleki ýangyçlar üçin: gury agaç 19 — 21; kömür 33 — 36; benzin 40 — 45; metan 55,6; şertli ýangyç 29,3).
Wodorody almagyň usullaryny gözlemegiň çäklerinde has amatly ugurlaryň biri hem energiýany az sarp etmek arkaly suwy elektriki we termohimiki reaksiýalaryň esasynda dargatmak. Elektrik we ýylylyk energiýa hökmünde Günüň, ýeliň we elektrik beketleriň energiýasy ulanylyp bilner.
Energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmeleriniň energiýasyny akkumulirlemegiň usuly hökmünde işlenilip taýýarlanylan hödürlenilýän desga himiki reaksiýalar geçende belli bir mukdardaky energiýanyň bölünip çykýandygyna ýa-da ýuwudylýandygyna esaslanandyr. Günüň we ýeliň energiýasy ulanylyp alnan ýylylygyň we elektrik energiýanyň hasabyna geçirilen himiki reaksiýanyň netijesinde ýanyjy madda (wodorod) bölünip çykýar. Emele gelen wodorod ýörite gapda jemlenilýär. Tebigy energiýany (Günüň, ýeliň energiýasyny) akkumulirlemek Gün kollektorynyň, ýel ýylylyk generatorynyň, goşmaça energiýa çeşmesini sazlaýjylaryň, bölünip çykýan gazy saklamak üçin gabyň we zerur enjamlaryň kömegi bilen amala aşyrylýar.
Rahmetnur AÝMÄMMEDOW,
«Türkmengaz» döwlet konserniniň Ylmy-barlag tebigy gaz institutynyň
direktorynyň geologiýa işleri boýunça orunbasary.
Türkiýä, Russiýa we Özbegistana 600 tonna töweregi polipropilen ýüplügi eksport edildi
«Bagtyýar gurluşyk» hojalyk jemgyýeti 600 tonna töweregi polipropilen ýüplügini eksport etdi. Hususan-da, kompaniýa bu önümi Türkiýä, Russiýa we Özbegistana iberdi diýip, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi habar berdi.
Türkmenistanda Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 80 ýyllygy bellenildi
9-njy maýda Türkmenistanda şanly baýram — 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 80 ýyllygy bellenildi. Aşgabatdaky “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumynda geçirilen gül goýmak dabarasyna türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Beýik Ýeňşiň 80 ýyllygy mynasybetli Moskwada geçirilen dabaralara gatnaşdy
9-njy maýda Prezident Serdar Berdimuhamedow iş sapary bilen Russiýa Federasiýasyna bardy. Ol ýerde Türkmenistanyň Prezidenti Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň çakylygy boýunça 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 80 ýyllygynyň hormatyna Moskwada geçirilýän dabaraly çärelere gatnaşdy diýip, TDH habar berýär.
2021-nji ýylda Türkmenistanyň Gruziýa nebit we nebit önümleriniň eksportyndan girdejisi 191 mln dollardan geçdi
2021-nji ýylyň jemleri boýunça Türkmenistanyň Gruziýa nebit we nebit önümleriniň eksporty 191,8 million dollara barabar boldy, bu 2020-nji ýyl bilen deňeşdirilende 186,2% artykdyr. Bu barada Trend agentligi Gruziýanyň Milli statistika müdirligine salgylanyp habar berýär.
Nebitgaz toplumynda dört aýyň jemlerine garaldy
Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň merkezi binasynda Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň dört aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemine bagyşlanan hasabat ýygnagy geçirildi. Onda 8-nji maýda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda şu ýylyň dört aýynda alnyp barlan işleriň netijelerine bagyşlap, sanly ulgam arkaly geçiren Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň öňünde goýan wezipeleri ara alnyp maslahatlaşyldy.