«Ýaşyl» energiýa taslamasy döwrüň möhüm meselelerini çözmäge ukyplydyr
09:20 12.08.2025 2380
Gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini özleşdirmek we peýdalanmak şu günüň esasy meseleleriniň birine öwrüldi. Ýurdumyzda hem alternatiw energiýa çeşmelerini peýdalanmaklyga uly üns berlip başlandy.
Bu ugurda ilkinji taslamalaryň biri umumy kuwwaty 10 MWt bolan Gün we ýel energiýasy bilen işleýän elektrik bekedi Balkan welaýatynyň Gyzylarbat etrabynyň çäginde gurlar. «Ýaşyl» energiýa desgasy «Altyn asyr» Türkmen kölüniň töwereginde peýda boljak obalarda sarp edijilere ygtybarly we üznüksiz elektrik üpjünçiligini amala aşyrmak üçin 2019-njy ýylyň aprelinde tassyklanan «Altyn asyr» Türkmen kölüniň sebitini 2019 — 2025-nji ýyllarda özleşdirmegiň Konsepsiýasyny durmuşa geçirmek boýunça hereketleriň meýilnamasyna laýyklykda gurlar. Ýurdumyzyň taryhynda özboluşly taslamanyň durmuşa geçirilmegi pudagyň kuwwatyny ýokarlandyrar, milli ýöriteleşdirilen işgärleri taýýarlar we täze iş ýerlerini döreder.
Birnäçe ýyl bäri gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri pudagyny pugtalandyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň «Gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri» ylmy-önümçilik merkezi Türkmenistanyň ykdysady we jemgyýetçilik ugurlarynda gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini, energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalaryň häzirki zaman görnüşlerini, enjamlaryny, materiallaryny ulanmak mümkinçiligini öwrenip, innowasiýa tehnologiýalaryny ösdürmek we ornaşdyrmak boýunça ylmy işleri alyp barýar.
Gün energiýasy gaýtadan dikeldilýän energiýanyň iň çalt ösýän görnüşidir. Hakykatdan hem, Türkmenistanyň howa we geografik şertleri biziň ýurdumyzda gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň giňden ulanylmagyna mümkinçilik berýär. Mysal üçin, Gün energiýasyny almak we fotoelektrik öwrüjileri we ýylylyk energiýasyny senagatda işjeň ulanmak — Gün kollektorlaryny ulanmak. Bu, esasanam, oba ilatynyň we merkezi elektrik üpjünçilik ulgamyndan uzakdaky sebitleriň energiýa üpjünçiligini gowulandyrmaga kömek etmelidir. Windel energiýasyny, geotermik suwlary, bioýangyjy ulanmak gowy mümkinçiliklerdir.
Iň möhüm ugurlaryň biri, Türkmenistanda fotoelektrik we ýel elektrik stansiýalaryny ulanmak üçin ylmy esaslary ösdürmekdir. Daşky gurşawy goramak we ekologiýa taýdan arassa «ýaşyl» tehnologiýalary ornaşdyrmak maksady bilen ýurtda fotoelektrik Gün elektrik stansiýasy we onuň elementleri üçin taslama işlenip düzüldi. Ýörite hünärmenler «Fotoelektrik Gün stansiýalaryny taslamagyň sanly ulgamy» programma üpjünçiligini taýýarladylar. Onuň durmuşa geçirilmegi bilen Türkmenistanyň islendik sebitinde elektrik stansiýalarynyň dizaýny bilen baglanyşykly dizaýn işlerini aňsat we ygtybarly ýerine ýetirmek mümkin boldy.
Programma üpjünçiligi fotoelektrik gurnamalary taslamak işinde hasaplamalary takyk we çalt ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýär, ygtybarly we täsirli işlemegi birnäçe faktorlara, ýagny stansiýanyň ýerleşýän ýeriniň geografik koordinatlaryna, gorizontal tekizlige amatly burçda Gün panelleriniň ýapgyt burçuna, Günüň şöhlesiniň intensiwliginiň bahalaryna baglydyr. Şundan ugur alyp, fotoelektrik stansiýasynyň ýylyň dowamynda öndürip biljek elektrik mukdaryny hasaplamak, nirede gurup boljakdygyny kesgitlemek, şeýle hem howa şertleriniň elektrik stansiýasynyň parametrlerine edýän täsirini öwrenmek bolýar. Programma üpjünçiligi dürli belentliklerde saýlanan sebitdäki ýel potensialyny awtomatik hasaplaýar we «Altyn asyr» Türkmen kölüniň sebitiniň Gün we ýel energiýasyny ulanmak üçin uly mümkinçilikleriniň bardygyny ynam bilen aýdyp bileris.
Jeren ATAMYRADOWA,
Türkmenistanyň «Daýhanbank» döwlet täjirçilik bankynyň amallara gözegçilik
we maliýe monitoringi bölüminiň başlygynyň wezipesini ýerine ýetiriji, Aşgabat
şäheriniň Halk maslahatynyň agzasy.
Türkiýä, Russiýa we Özbegistana 600 tonna töweregi polipropilen ýüplügi eksport edildi
«Bagtyýar gurluşyk» hojalyk jemgyýeti 600 tonna töweregi polipropilen ýüplügini eksport etdi. Hususan-da, kompaniýa bu önümi Türkiýä, Russiýa we Özbegistana iberdi diýip, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi habar berdi.
Türkmenistanda Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 80 ýyllygy bellenildi
9-njy maýda Türkmenistanda şanly baýram — 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 80 ýyllygy bellenildi. Aşgabatdaky “Halk hakydasy” ýadygärlikler toplumynda geçirilen gül goýmak dabarasyna türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow gatnaşdy.
Türkmenistanyň Prezidenti Beýik Ýeňşiň 80 ýyllygy mynasybetli Moskwada geçirilen dabaralara gatnaşdy
9-njy maýda Prezident Serdar Berdimuhamedow iş sapary bilen Russiýa Federasiýasyna bardy. Ol ýerde Türkmenistanyň Prezidenti Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň çakylygy boýunça 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 80 ýyllygynyň hormatyna Moskwada geçirilýän dabaraly çärelere gatnaşdy diýip, TDH habar berýär.
2021-nji ýylda Türkmenistanyň Gruziýa nebit we nebit önümleriniň eksportyndan girdejisi 191 mln dollardan geçdi
2021-nji ýylyň jemleri boýunça Türkmenistanyň Gruziýa nebit we nebit önümleriniň eksporty 191,8 million dollara barabar boldy, bu 2020-nji ýyl bilen deňeşdirilende 186,2% artykdyr. Bu barada Trend agentligi Gruziýanyň Milli statistika müdirligine salgylanyp habar berýär.
Nebitgaz toplumynda dört aýyň jemlerine garaldy
Türkmenistanyň nebitgaz toplumynyň merkezi binasynda Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň dört aýynda ýerine ýetirilen işleriň jemine bagyşlanan hasabat ýygnagy geçirildi. Onda 8-nji maýda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda şu ýylyň dört aýynda alnyp barlan işleriň netijelerine bagyşlap, sanly ulgam arkaly geçiren Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde ýurdumyzyň nebitgaz toplumynyň öňünde goýan wezipeleri ara alnyp maslahatlaşyldy.